荷兰语 er 到底怎么用?存在句、数量句、地点替代与 er+介词用法全解
荷兰语的 er 只有两个字母,却是初学者「认识但不会用」的头号词:它至少有四种互不相干的用法,位置规则还分成两套,同一个人在一句话里甚至能用上两次。很多人学到 A2 还停在「er 就是那儿」的印象上,于是写出 *Ik heb twee boeken. 这样缺 er 的回答,或者把 er 放在错误的位置上。本文依据荷兰语标准参考语法《ANS》(Algemene Nederlandse Spraakkunst,荷兰语语言研究所 Instituut voor de Nederlandse Taal 编纂)第 8.6 节「Het woord er」、第 8.7 节「Voornaamwoordelijke bijwoorden」和第 21.4.6 节「De plaatsing van er」的条目,把四种用法、位置规则、两个 er 的组合方式以及中国学生最常犯的错误逐一讲清。文中的规则、术语与例句均出自 ANS 原文,只做中文讲解,不改变结论。
一、先记住关于 er 的三件事
ANS 8.6.1 开篇说得很直接:关于 er,几乎只有一件事能一句话说完,那就是发音——er 里的元音读作 sjwa(央元音,接近英语 about 里的 a),只有强调时才读成 pet 里的 e;口语里还有 d'r,在清辅音之后也可以写成 t'r。
另外两件事属于背景知识,但能解释很多「为什么」:
- ANS 指出,现代荷兰语里的 er 其实是两个历史来源合并的结果:一个是 daar 的弱化形式,另一个来自人称代词的属格形式。所以同一个 er,有时像「那里」,有时完全不像。
- er 到底算副词还是代词,ANS 也不给单一答案:有些用法偏副词性,有些偏代词性。因此本文只按功能分类,不硬套一个词性标签。
二、er 的四种功能
ANS 8.6.1.2 把 er 分成四类。这四个名字要记住,因为后面所有规则都挂在它们身上:
| 名称 | 中文理解 | ANS 例句 | 能否换成 hier/daar |
|---|---|---|---|
| locatief er | 指地点 | Hij woont er al jaren. | 能 |
| presentatief er | 引出不定的主语 | Er huilt een baby. | 一般不能,换成 daar 会改变意思 |
| prepositioneel er | 与介词组成代词性副词 | Ik denk er nooit meer aan. | 能 |
| kwantitatief er(也叫 partitief er) | 与数量词连用 | Ik heb er nog tien. | 不能 |
ANS 的特征表(schema 8.1)还标注了两个很实用的判断点:只有 kwantitatief er 不能换成 hier/daar;而 presentatief er 不属于「指代」层面,它工作在信息结构层面,专门负责把一个不定的、新出现的主语引出来。
三、功能一:locatief er(指地点)
这是最接近中文「那儿」的一种。ANS 说,和 hier、daar 这两个指示性的说法相比,locatief er 是中性的指代变体,就像人称代词 het 相对于指示代词 dit/dat 的位置。例句:
- (Woont hij al lang in Ede?)Woont hij er / daar al lang?
- (Ze hebben aan zee een flat.)Ze hebben er / daar een flat.
- (Was jij al eerder in de Ooijpolder geweest?)Ja, ik ben er / hier gisteren nog geweest.
有两点考试里会遇到:
- 地点词可以不出现在句子里,er 仍然指地点。例如 Nu werken er 1300 mensen.(指「在这家公司」)、Nee, die is er vandaag niet.(指「我们正在说的那个地方」,也可以理解成 aanwezig zijn「在场」)。
- 两个固定说法要当词组记:er zijn 表示「存在」(Er is één oplossing.);er geweest zijn 表示「已经不在了、死了」(Je geld of je bent er geweest!)。
四、功能二:presentatief er(引出不定主语)
ANS 8.6.3.1:presentatief er 一般出现在「主语是不定成分、且主语被放到句子更后面」的句子里,作用是把这个信息上重要的主语「介绍」出来。因为第一句位常常由主语占据,这种 er 也被叫作 plaatsonderwerp(占位主语),后面那个真正的主语叫 getalsonderwerp;它还有一个名字叫 repletief er(填位 er)。
- Er zaten twee hondjes in de kist. / Er staat iemand voor de deur. / Er is geen maan vanavond.
- Op verzoek van de jubilaris werden er geen toespraken gehouden. / Staat er in de koelkast misschien nog melk?
- 疑问词提问时,疑问词占了第一句位,er 一定紧跟变位动词:Wat is er gebeurd? / Wie was er gisteren jarig? / Wanneer is er kermis in Nijmegen?
- 没有主语的被动句:Er werd nauwelijks gelachen die avond. / Mag er hier gerookt worden? / Er is gezegd dat ze ziek is.
两条限制必须记住:
- presentatief er 只能引出不定主语,不能和泛指、类指的主语连用。ANS 把 Er is de/een mens sterfelijk. 和 Er is de/een zebra gestreept. 直接标为不成立。唯一的例外是固定说法 er zijn(bestaan)与动词 bestaan 本身:Er is / bestaat ook een aap zonder staart.
- 它不出现在 zien、horen、voelen、ruiken 后面的 beknopte bijzin 与不定式结构里:ANS 把 Ik zag er iemand oversteken. 标为不成立。
还有一条省略规则特别重要:er 在句首时不能省——ANS 把 Wordt gezongen. 标为不成立;而 er 不在句首时往往可以省,但没有严格规则:ANS 明说这里既有语义、语体差别,也有很大的个人差异甚至地区差异。标准语里,地点状语之后的 er 更容易省略;而比利时(东林堡除外)与荷兰南部(尤其泽兰)比荷兰其他地区更常用 er。
五、功能三:prepositioneel er(er 加介词)
当 er 是「代词性副词」(voornaamwoordelijk bijwoord)的一部分、并且被拆开出现在句子里时,ANS 称之为介词性 er。例:Toen ze bij het water kwamen, dook hij er meteen in.——er 指 het water,与介词 in 一起组成 er (...) in。
这套词形的构成是机械的,记一条对照链就够:er 加介词 对应 介词加 het(指物);与它并行的还有 hier、daar、waar、ergens、overal 系列。用 ANS 的原例对照:
| 介词 | 合成形式 | 例子 |
|---|---|---|
| met | ermee | Hij is met de hond gaan wandelen. 变成 Hij is ermee gaan wandelen. |
| tot | ertoe | Waar dat toch allemaal toe kan leiden. |
| naar(方向) | erheen / ernaartoe | Hij ging naar het Concertgebouw. 变成 Hij ging erheen / ernaartoe. |
| van(方向) | eraf / ervandaan | Ze sprong van het paard. 变成 Ze sprong eraf.;Ze kwam van het Concertgebouw. 变成 Ze kwam ervandaan. |
| 其他常用介词 | eraan、erin、erop、erover、ernaar、ervan、ermee、erbij、erdoor 等 | Ze luisterde naar de muziek. 变成 Ze luisterde ernaar. |
两点要注意:
- 不是所有介词都能这样合成。 ANS 列出了不能构成代词性副词的介词,多是书面语或专业语的词:volgens、tijdens、jegens、wegens、ondanks、sedert、sinds、via、per、te、vanwege 等;这些只能用「介词加代词」的形式。
- 拼写上,ergens/overal 系列分两词写(ergens op、overal uit),其余全部连写。
另一类介词性 er 不指代任何具体事物,属于固定说法,整块背下来即可:Je bent er gloeiend bij!(你被抓个正着)、Hij sloeg er meteen op.(他立刻动了手)。
ANS 8.7.3 还给了三条「什么时候必须用」,写作考试里非常实用:
- 用「介词+het」指物时不成立,必须换成 er 加介词。 ANS 把 …dook hij het meteen in. 标为不成立,只能用 dook hij er meteen in。也就是说 Ik denk er nooit meer aan 是唯一正确形式,不能写成 aan het。
- 指代整个句子(先行词是一句话)时,也必须用代词性副词:Daarover kan ik erg kwaad worden. 不能写成 Over dat 开头的形式。
- 「先行的介词宾语」(voorlopig voorzetselvoorwerp)一律用代词性副词:Hij zweeg erover dat hij ook in de gevangenis gezeten had. / Denk erom dat je de deur goed sluit.
反过来说,ANS 也指出两条不能换成代词性副词的情况:代词后面还带修饰成分时(不成立 Ik zit ergens vervelends mee,应说 Ik zit met iets vervelends);以及一般性地点通常用地点副词而不是代词性副词(Woont hij er al lang?,而不是再加一个 in)。
那指人的时候呢?ANS 说得很清楚:这类代词性副词主要用于指物和非人的生物;用来指人时多属于口语、非正式用法(例如用 waarop 代替 op wie、用 er niet op rekenen 代替 niet op hem rekenen);唯一的例外是打电话开场的那句 Daar spreekt u mee.,它不算非正式。而问人的时候只能用介词加疑问代词:问 Met wíe?,ANS 把 Waarmee? 标为不成立。
六、功能四:kwantitatief er(数量句的 er)
ANS 8.6.5.1:kwantitatief er(也叫 partitief er)指向上文里那个(通常是不定的)名词成分的「相关部分」,它不能换成 hier/daar。
它最常见的环境是数量词:数词;不定代词 enige、enkele、wat、verscheidene、verschillende、ettelijke、genoeg、voldoende、zat;以 -lei、-hande 结尾的词;以及表示「多/少」的名词性成分,例如 een heleboel、een massa、bergen、een handjevol;还能和 geen 连用(geen 可理解为 niet één 的合并)。
- (Hoeveel kinderen hebben ze?)Ze hebben er wel een stuk of tien.
- (Heeft u nog van die handige kleine doosjes?)Ja, ik heb er toevallig nog een paar.
- (Heb jij ook een kat?)Nee, ik heb er geen.
三个进阶点:
- 数量词后面还能跟介词短语或关系从句,这时数量词本身甚至可以省略:Ik heb geen boeken over letterkunde, maar ik heb er wel heel wat over taalkunde.(等于 heel wat boeken over taalkunde);Ik heb er wel over taalkunde.
- 固定句型 er zijn er die / je hebt er die:Er zijn er die zeggen dat de president corrupt is. / Je hebt er die het nooit leren.
- 比较句里,如果前面已经有数量词,er 可以省:Ik heb evenveel kilometers gelopen als jij (er) gefietst hebt.
这里有一个容易踩的「地区差异」:ANS 把 Ik heb er witte en rode.、Ik heb er nog vijftig witte en vijftig rode. 标为 regionaal(地区性说法),即标准语里不带数量词的 er 后面一般不接形容词修饰语。更细的一层差别是:在比利时与荷兰南部(一直到河区),kwantitatief er 可以不带数量词,表达「完全不确定的数量」,例如 …maar vandaag ga ik er kopen in de supermarkt;而在荷兰其他地区这种说法不常见。ANS 用「x-sprekers/y-sprekers」描述这两类说话人,并强调二者是渐变的:y 说话人大多认得并承认这种用法属于标准语,只是自己少用。写作考试时如果想稳妥,就带上数量词,或者改用 ze/die。
七、位置规则:两种 er,两套放法
ANS 21.4.6 把四种 er 按位置分成两组,这是整篇最值得背下来的一条。(如果你对「变位动词第二位」「第一句位」这些说法还不熟,可以先看文末延伸阅读里的荷兰语语序全解。)
第一组:presentatief er。它不在句首时,紧跟变位动词(voor-pv),在从句里紧跟连词;主语则放到中间场更靠后的位置:
- Meteen stonden er enkele mensen om de auto heen. / Vanavond zijn er veel bezoekers.
- Toen stond er plotseling een onbekende voor de deur. / Gisteren is er alweer een ernstig ongeluk gebeurd.
- Rijdt er deze week nog een trein naar Stuttgart?
第二组:locatief、kwantitatief、prepositioneel er。它们通常紧跟主语(主语在中间场时);如果主语不在中间场,就紧跟第一句位之后:
- Zo lang kunnen ze er niet meer blijven wonen. / Ze kunnen er niet zo lang meer blijven wonen.
- Ik had er nog een paar. / (Hij vroeg)of ik er nog een paar had.
- Z'n vader zou er echt moeite mee hebben. / Zou z'n vader er echt moeite mee hebben?
- Het ziet er voor jou niet zo best uit. / Voor jou ziet het er niet zo best uit.
三条细节,考试里出现的频率很高:
- er 和反身代词、重读成分的先后可以互换(ANS 原文标为两可):Daarom leggen wij er ons toch maar bij neer./Daarom leggen wij ons er toch maar bij neer.;Ik wilde er hém ontmoeten./Ik wilde hém er ontmoeten.
- 主语是 aanwijzend voornaamwoord(dat、dit、die)时,er 必须放在它后面。 ANS 把 Waarom heeft er dat niets mee te maken? 标为不成立,正确形式是 Waarom heeft dat er niets mee te maken?
- 除 kwantitatief er 之外,er 必须放在人称代词的缩略形式之后(het 也算缩略形式):Hij had het er toch wel voor over.,ANS 把 Hij had er het toch wel voor over. 标为不成立;Ik wou 't 'm er niet voor betalen.。而 kwantitatief er 两种语序都可以:Ik heb er'm een aantal laten zien./Ik heb 'm er een aantal laten zien.
八、一句里出现两个 er:组合规则
ANS 8.6.6 的规则很清楚:
- 一个单句或一个从句里最多出现两个 er,而且其中一个是 kwantitatief。
- 两个 er 不能直接相邻。 ANS 把 Hier staan er er tien. 标为不成立,正确形式是 Er staan er hier tien.;同理 Wonen er er tienduizenden? 不成立,应为 Er wonen er tienduizenden.
- 句首的 er 是 presentatief,但可以同时兼作 locatief 或 prepositioneel;它不能同时兼作 kwantitatief,这时必须补第二个 er:不成立 Er staan tien in die kast op de bovenste plank.,正确 Er staan er tien in die kast op de bovenste plank.
ANS 给的几个组合例子值得抄下来练:Hier staan er tien.(presentatief 加 kwantitatief)、Tienduizenden buitenlanders wonen er.(presentatief 加 locatief)、Ik heb er drie over geschreven.(kwantitatief 加 prepositioneel,er 与 erover)、Nu staan er nog maar zeven.(三种功能叠在一句话里)。
九、中国学生最常犯的六类错误
| 错误写法 | 问题 | 正确说法 |
|---|---|---|
| *Hoeveel boeken heb je? — Ik heb twee. | 数量回答缺 kwantitatief er | Ik heb er twee. |
| *Ik denk nooit meer aan het. | 指物时「介词加 het」必须换成 er 加介词 | Ik denk er nooit meer aan. |
| *Ik heb gisteren er drie gezien. | 第二组 er 的位置错,应在第一句位或主语之后 | Ik heb er gisteren drie gezien. |
| *Wordt gezongen. | 句首的 presentatief er 不能省 | Er wordt gezongen. |
| *Er is de mens sterfelijk. | presentatief er 只能引出不定主语,泛指句不成立 | De mens is sterfelijk. |
| *Er staat er tien in die kast. | 两个 er 相邻 | Er staan er tien in die kast.(或 Tien staan er in die kast.) |
十、怎么练:三步法
- 第一步,辨功能。给每个 er 造 5 个句子,用「能不能换成 daar/hier」做检验:能换的多半是 locatief 或 prepositioneel,不能换的是 kwantitatief 或 presentatief;再把句子改成数量回答(加 er 加数词)来确认后者。
- 第二步,练位置。把同一句话的第一句位依次换成时间状语、地点状语、宾语,反复确认 er 落在哪里:presentatief 紧跟变位动词,其余三种紧跟主语或第一句位。
- 第三步,练「一句两个 er」。从 Er staan tien boeken in die kast. 出发,依次改写成 Er staan er tien in die kast.、Hier staan er tien.,体会每一次改写换掉的是哪个功能。
这套练习的价值在于:er 不是「多背一个词」,而是四种功能加两套位置的组合训练。融入考试的写作、口语(尤其回答 hoeveel 类问题)和 NT2 的书面表达都会反复考到它;如果你还在纠结冠词 de/het 怎么定,那是另一个话题,见文末延伸阅读,而 er 的位置又直接受语序规则支配,建议把语序篇一起读一遍。
十一、常见问题
1. er 就是「there」吗?
不是。只有 locatief er 大致相当于「那里」;presentatief er 是引出不定主语的占位词,kwantitatief er 与数量绑定,prepositioneel er 是介词的一部分。四种功能不能互相套用。
2. 什么时候 er 可以省略?
ANS 的结论是:句首的 presentatief er 不能省;不在句首时往往可以省,但没有严格规则,语义、语体、个人与地区差异都在起作用,标准语里地点状语之后的 er 更容易省略。
3. 回答 hoeveel 类问题一定要加 er 吗?
只有数量词、没有名词时必须加:Ik heb er twee.;如果重复名词,也可以说 Ik heb twee boeken.。数字本身的读法与写法见文末延伸阅读的荷兰语数字与时间。
4. 为什么是 ermee 而不是 ermet?
ANS 规定,介词 met 和 tot 在代词性副词里分别变成 -mee 和 -toe,所以是 ermee、ertoe。
5. 指人能不能用 er 加介词?
ANS 说这类代词性副词主要用于指物;指人时属于口语、非正式用法(打电话开场的 Daar spreekt u mee 例外);问人时只能用介词加疑问代词,Met wíe? 而不是 Waarmee?。
6. 句首的 er 和 daar 有什么差别?
句首的 er 是 presentatief,基本只引出不定主语;daar 是指示性的,带「那里/那个」的意思,会改变句子的信息结构,ANS 只在童话、歌词等特殊文体里承认二者可以互换。
7. 「Er zijn er die …」这种句子怎么理解?
第一个 er 是 presentatief,第二个 er 是 kwantitatief,指向未说出的「人」。整句的意思是「有些人……」。
8. 一句话里能有几个 er?
单句或从句里最多两个,且其中一个是 kwantitatief;两个 er 不能直接相邻。
把 er 学清楚的关键,是把「四种功能」和「两套位置」拆开练:先判断这句 er 是 locatief、presentatief、prepositioneel 还是 kwantitatief,再按对应的位置规则安放;句首的 presentatief er 不要省,数量回答不要漏 er,指物时不要写「介词加 het」。这些规则对融入考试的写作与口语、以及 NT2 的书面表达都同样适用,属于必须练到条件反射的基础项。需要按科目系统训练,可以看 荷兰社会融入考试培训;零基础到 A2/B1 的整体课程见 荷兰语培训课程总览;赴荷前先过语言关的备考课程见 MVV 基础考试培训;以 B1/B2 文凭为目标的可参考 NT2 备考课程;证书类考试的等级与用途见 CNaVT 等级与报名指南。课程报价与免费试听可通过 在线报名 提交,也可以致电 010-82601339、微信 13439656768 或邮件 dutchinchina@qq.com 联系我们。教学由外教 Steffen(清华大学)与中教 刘老师 负责。
延伸阅读:荷兰语语序怎么排?主句动词第二位、从句动词后置与句尾双动词顺序全解、荷兰语 de 和 het 怎么区分?冠词规则、常见例外与记忆方法、荷兰语完成时:hebben 还是 zijn?现在完成时、过去时与动词分类全解、荷兰语元音发音规则、荷兰语数字与时间怎么读?0–100、序数词和 half 的坑一次讲清、荷兰语学习文章索引。