荷兰语关系从句全解:die、dat、wie、waar+介词与语序
关系从句(relatieve bijzin,也叫 betrekkelijke bijzin)是荷兰语从 A2 迈向 B1 的关键结构。它看起来只是把一个句子塞到名词后面,实际同时考三件事:先行词是 de 还是 het、关系代词选 die/dat/wie/wat/waar+介词、从句里的动词放到哪里。中国学生最常见的错误也很集中:说成 de man wie daar staat、het boek die ik lees、iets dat ik wil zeggen。本文按「句子骨架 → die 与 dat → 从句语序 → 指人 → 指物 → wat → waar → wiens/wier → 逗号 → 常见错误 → 练习方法」逐层讲清,依据荷兰语语言联盟 taaladvies.net 的关系代词条目(以 ANS 为依据)。基础名词性别见荷兰语 de 和 het 怎么分,句子骨架见荷兰语语序怎么排,daar/waar 的分工见daar 和 waar 的用法。
一、先看骨架:先行词 + 关系词 + 从句 + 动词在句尾
关系从句跟在名词或代词后面,这个被修饰的成分叫先行词(antecedent)。从句由关系词引导,关系词在从句里充当主语、宾语或介词宾语。最重要的形式特征是:从句是 subordinate clause,变位动词要放到句尾。
- De man die daar staat, is mijn buurman.(站在那里的男人是我邻居)
- Het boek dat ik gisteren heb gelezen, was spannend.(我昨天读的那本书很精彩)
- De trein die om acht uur vertrekt, is altijd vol.(八点发的那班车总是很满)
注意主句并没有被拆坏:关系从句结束后,主句的动词(is、was)才出现。很多初学者会把从句写成 De man die staat daar,这是把从句当成了主句,语序直接错位。
二、die 还是 dat:先判断先行词是 de 词还是 het 词
基本规则只有一条:die 指 de 词,dat 指 het 词,与人和物的实际性别无关。het meisje 是 het 词,所以是 het meisje dat;de jongen 是 de 词,所以是 de jongen die。
| 先行词类型 | 关系词 | 例子 |
|---|---|---|
| de 词(单数) | die | de stoel die je ziet;de man die daar werkt |
| het 词(单数) | dat | het boek dat ik lees;het meisje dat daar zit |
| 复数(de 词) | die | de boeken die ik kocht;de mensen die komen |
| het 词指人 + 非限制性从句 | die 也可 | Het hoofd van onze school, die graag advocaat wilde worden, … |
最后一行是唯一需要留意的例外:当 het 词指人,而且从句是补充说明、不是限定身份时,可以用 die。比如 Het hoofd van onze school, die eigenlijk graag advocaat had willen worden, volgt een studie rechten。但如果是限定性的 het meisje dat mij aardig vindt,仍然用 dat。考试写作里拿不准时,按 de/het 走最稳。
三、从句语序:动词到句尾,助动词也到句尾
关系从句里出现助动词时,顺序是「过去分词 + 助动词」一起落在句尾;出现情态动词时,是「不定式 + 情态动词」落在句尾。
- het boek dat ik gisteren heb gelezen(不是 dat ik heb gisteren gelezen)
- de cursus die ik volgend jaar wil volgen(不是 die ik wil volgend jaar volgen)
- de wekker die om zeven uur afgaat(可分动词 afgaan 在从句里重新合在一起)
- de zaak waarover we gisteren hebben gesproken(介词宾语提前,助动词仍在句尾)
这四条覆盖了写作里九成的语序错误。判断方法很机械:先找到从句的主语,再找变位动词,把它推到从句最后一个位置;如果还有第二个动词,就按「分词/不定式在前,助动词/情态动词在后」排列。
四、先行词是人:主语和宾语用 die,介词后用 wie
这是最容易受英语影响的地方。英语说 the man who,荷兰语在从句里作主语或直接宾语时用 die,不是 wie。
- De man die me daarnet begroette, is mijn buurman.(作主语,用 die)
- De journalist die de president interviewde, schreef een boek.(作宾语,用 die)
- De vrouw met wie ik samenwerk, komt uit Gent.(介词后用 wie)
- De man aan wie ik het boek gaf, is mijn leraar.(介词后用 wie)
wie 的合法场合可以归成三类:第一,紧跟在介词后面,如 met wie、van wie、over wie;第二,本身包含先行词,相当于 degene die,如 Wie zoet is, krijgt lekkers;第三,口语里的 wie z'n/wie d'r,如 de man wie z'n hoed op tafel ligt。除此之外,作主语或直接宾语时写 wie 都不标准。
还有一个细节:从句里作间接宾语(meewerkend voorwerp)时,die 和 wie 都可以,例如 de man die/wie ik het boek gaf。但 wie 偏书面,而且更常见的写法是补上介词:de man aan wie ik het boek gaf。写作者不必刻意用 wie 显得高级,die 才是默认选项。
五、先行词是物:die/dat,或 waar + 介词
指物时先用 die/dat,这一点和英语的 which 对应。真正的难点是「介词 + 该名词」在从句里怎么处理。荷兰语倾向把介词和 waar 合成一个词:waarover、waarmee、waarin、waarvan、waarop。
| 原本的说法 | 关系从句写法 | 说明 |
|---|---|---|
| over het boek praten | het boek waarover we praten | 物 + 介词,用 waar+介词 |
| met de fiets werken | de fiets waarmee hij werkt | 工具类最常见 |
| in het huis wonen | het huis waarin ze woont | 也可说 het huis waar ze woont |
| van de film houden | de film waarvan ik houd | waarvan 不能拆成 van waar |
| op de stoel zitten | de stoel waarop je zit | 正式书面更常用 |
如果先行词是人,传统规则要求「介词 + wie」,如 met wie、van wie;用 waarmee、waarvan 指人在口语里很常见,也算可接受,但正式书面语更偏好 met wie、van wie。这一点在写融入考试或 NT2 的正式邮件时尤其值得注意。
表示地点时,waar 可以单独使用:de stad waar ik woon、het dorp waar ze vandaan komt。表示时间范围时,de periode waarin 和 de periode dat 都正确,前者更精确,后者更口语。不要把 waar 直接当「人」的关系词,de man waar ik mee werk 属于口语,规范写法是 de man met wie ik werk。
六、wat 的四类场合:不定代词、最高级、整句、het + 形容词
wat 不是 dat 的口语替代品,它有自己的适用范围。下面四类最值得记:
- 不定代词之后:alles、iets、niets、veel、weinig。Dat is alles wat ik weet;Is er nog iets wat je wilt vragen?
- 最高级之后:Dit is het mooiste wat ik ooit heb gezien。若最高级明确指向某个具体名词,则用 dat,如 het mooiste huis dat we konden vinden。
- 指代整个主句:Hij kwam te laat, wat mij irriteerde。这里 wat 等于「这件事」,不能用 dat。
- het + 形容词:het enige wat ik vraag、het leukste wat ik hoorde。指具体事物时同样可用 dat。
反过来,het boek wat ik lees 在荷兰口语里很常见,但属于非正式说法;正式写作应使用 het boek dat ik lees。同样,de film wat 也不推荐。把 wat 当成「万能关系词」会让文章显得口语化,甚至被判为错误。
七、wiens 和 wier:正式书面语的所有格
表示「谁的」时,最安全的是 van wie:de man van wie de auto voor de deur staat。更正式、也更书面的是 wiens(阳性/中性先行词)和 wier(阴性先行词):de man wiens auto…、de vrouw wier huis…。这两个词在现代口语里几乎不出现,写学术或正式文本时可以用,但用错性别会比不用更显眼。日常写作、考试邮件里,van wie 永远不出错。
八、逗号:限制性和非限制性会改变意思
荷兰语用逗号区分两类关系从句。限制性从句限定先行词的范围,不加逗号;非限制性从句只是补充信息,前后都要加逗号。
- De studenten die gezakt zijn moeten het examen opnieuw doen.(只有不及格的那部分学生)
- De studenten, die gezakt zijn, moeten het examen opnieuw doen.(全部学生都不及格)
这两句只差两个逗号,意思完全不同。写作时先问自己:这个从句是在「筛选」还是「补充」?筛选就不加逗号,补充就加。专有名词后面的从句通常是补充信息,因此常带逗号,如 Mijn broer, die in Utrecht woont, komt morgen langs。
九、常见错误对照
| 错误写法 | 正确写法 | 原因 |
|---|---|---|
| de man wie daar staat | de man die daar staat | 作主语用 die,不用 wie |
| het boek die ik lees | het boek dat ik lees | het 词用 dat |
| het meisje wie ik ken | het meisje dat ik ken | het 词用 dat,与性别无关 |
| de stad waar ik woon er | de stad waar ik woon | waar 已代替「在那里」,不再加 er |
| de mensen waarmee ik werk(正式信) | de mensen met wie ik werk | 正式书面偏好介词 + wie |
| iets dat ik wil zeggen(口语) | iets wat ik wil zeggen | 不定代词后用 wat 更自然 |
| de film wat ik zag | de film die ik zag | wat 不用于普通 de 词 |
十、怎么练:三步拆句法
第一步,把两个短句写出来:Ik heb een collega. Hij woont in Rotterdam. 第二步,找先行词并判断 de/het:een collega 是 de 词,用 die。第三步,把第二句的动词推到句尾:Ik heb een collega die in Rotterdam woont。每天做十组,覆盖人、物、地点、时间四类,两周后关系从句会变成条件反射。
口语练习可以更简单:随手描述身边的人和物,每次至少用三种关系词——die、dat、waar+介词。例如 Dit is de app waarmee ik Nederlands leer;Dat is het boek dat ik elke avond lees;Zij is de vriendin met wie ik naar de cursus ga。写完后只检查三件事:先行词性别、关系词、从句动词位置。
准备荷兰社会融入考试的写作与口语时,关系从句是拉开分数的地方:能把两个短句合并成一个带从句的长句,说明你已经具备 B1 的句法能力。准备NT2 考试的写作同样如此,尤其是描述图表、解释原因、补充限定时,die/dat/waarvan 用错会直接影响准确性。需要系统梳理基础语法的同学,可以从荷兰语培训课程的分级课开始;准备 MVV 的同学先看MVV 基础考试课程;需要证书路径的见CNaVT 考试说明。代词体系可对照荷兰语代词全解,连词与从句可对照荷兰语连词全解,介词搭配见荷兰语介词用法。更多文章入口在荷兰语学习文章索引;想预约试听或咨询课程,可在在线报名页留言。
十一、常见问题
die 和 dat 只看 de/het 吗?
基本如此。de 词用 die,het 词用 dat,复数用 die。唯一例外是 het 词指人、且从句为非限制性补充说明时,可以用 die,例如 Het hoofd van onze school, die …。限定性从句仍用 dat。
指人时什么时候必须用 wie?
介词后面必须用 wie,如 met wie、aan wie、van wie;以及 wie 本身包含先行词时,如 Wie zoet is, krijgt lekkers。作主语或直接宾语时用 die,不用 wie。
de man wie ik het boek gaf 对不对?
可以。间接宾语位置 die 和 wie 都成立,但 wie 偏书面;更清楚的写法是 de man aan wie ik het boek gaf。
wat 和 dat 怎么选?
具体 het 词用 dat;alles、iets、niets 等不定代词后用 wat 更自然;最高级后 wat/dat 都可能;指代整个句子只能用 wat。
het boek wat ik lees 算错吗?
在荷兰口语里常听到,但属于非正式用法。正式写作、考试写作建议用 het boek dat ik lees。
关系从句里的动词一定要放最后吗?
是。变位动词放句尾;有助动词时是「分词 + 助动词」,有情态动词时是「不定式 + 情态动词」。可分动词在从句里要重新合并,如 die om zeven uur afgaat。
wiens 和 wier 必须用吗?
不必。van wie 最安全、最常用;wiens/wier 只适合正式书面语,且要注意先行词的阴阳性。